Prawaiobowiązkiosobyzatrzymanej
Policja

Prawa i obowiązki osoby zatrzymanej

Jak zachowałbyś się podczas zatrzymania? Czy wiesz jakie masz prawa i jakie obowiązki podczas zatrzymania? Z moich obserwacji wynika, że bardzo mało osób wie, jak prawidłowo powinna wyglądać sytuacja zatrzymania przez policjanta. Więc jakie są prawa i obowiązki osoby zatrzymanej?

W poniższym artykule opiszę Ci, co to jest zatrzymanie, jakie masz prawa i jednocześnie obowiązki podczas zatrzymania. Dodatkowo przestawię Ci informacje, na jak długo w naszym kraju można cię zatrzymać oraz otrzymasz kilka innych ciekawych informacji.

Miłej lektury i komentowania!

Rodzaje zatrzymań

 

Polskie prawo przewiduje kilka rodzaju zatrzymań, które różnią się od siebie celowością owego zatrzymania. Do podstawowych rodzai należą:

Zatrzymanie procesowe – dokonuje się go w celu dostarczenia osoby przed oblicze sądu lub prokuratora. Jest ono wykonywane na polecenie sądu lub prokuratora i związane jest z Art. 244. § 1.  i art. 247 § 1 kodeksu postępowania karnego.

Art. 244. § 1. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo, a zachodzi obawa ucieczki lub ukrycia się tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa bądź też nie można ustalić jej tożsamości albo istnieją przesłanki do przeprowadzenia przeciwko tej osobie postępowania w trybie przyspieszonym.

Art. 247. § 1. Prokurator może zarządzić zatrzymanie i przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej…

Zatrzymanie prewencyjne – dokonuje się go na podstawie art. 15 ust. 1 pkt. 3

Art. 15. 1. Policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo:
3) zatrzymywania osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla mienia.

Czyli mamy tutaj do czynienia z zatrzymaniem osoby stwarzającej bezpośrednie zagrożenie w danym czasie.

Zatrzymanie penitencjarne – dokonuje się go na podstawie art. 15 ust. 1 pkt. 2a

Art. 15. 1. Policjanci wykonując czynności, o których mowa w art. 14, mają prawo:
2a) zatrzymywania osób pozbawionych wolności, które na podstawie zezwolenia właściwego organu opuściły areszt śledczy albo zakład karny i w wyznaczonym terminie nie powróciły do niego.

Zatrzymanie administracyjne – dokonuje się w celu oddania określonej osoby w ręce stosownego do danej sytuacji organu. Zatrzymanie to można zastosować na podstawie ustawy o cudzoziemcach lub na podstawie Art. 244. § 1a k.p.k.

Art. 244. § 1a. Policja ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną, jeżeli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że popełniła ona przestępstwo z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej, a zachodzi obawa, że ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa grozi.

 

rodzaje zatrzyman

Co mówi Konstytucja?

 

Konstytucja Rzeczpospolitej stawia sprawę jasno i w artykule 41 ust. stwierdza iż każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Jest to jedna z podstaw państwa demokratycznego, lecz należy pamiętać, że państwo musi zadbać o bezpieczeństwo ludzi oraz o porządek publiczny i w związku z tym musimy się liczyć z pozbawieniem lub ograniczeniem wolności, co może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie.

Co również istotne już w konstytucji zostały zapisane pierwsze prawa osób zatrzymanych. Wskazuje na to art. 41 ust. 2 i 3 gdzie konstytucja mówi o tym, iż mamy prawo powiadomić osobę najbliższą oraz mamy prawo do pełnej informacji na temat powodu zatrzymania.

Konstytucja zapewnia również iż każdy zatrzymany musi być traktowany w sposób humanitarny, a w przypadku gdy zostanie bezprawnie pozbawiony wolności, ma prawo do odszkodowania.

 

Kiedy może nas zatrzymać policja?

 

Na to pytanie po części odpowiedzieliśmy sobie wyżej podczas omawiania rodzajów zatrzymań. Policja oraz inne organy mogą zatrzymać nas na podstawie różnych przepisów prawa, do których w szczególności zaliczamy ustawę o Policji oraz kodeks postępowania karnego.

Dla przypomnienia są to m.in.:
Art. 244. § 1, 1a i 1b oraz art. 247. § 1 kodeksy postępowania karnego
Art. 15 ust. 1 pkt., 2, 2a, 3. ustawy o Policji
Art. 91. § 2 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia

Wykroczenie a przestępstwo

Zasadniczo mówi się o zatrzymywaniu osób w kontekście dokonanego przestępstwa, ale czy można zatrzymać osobę w momencie popełnienia wykroczenia. Tak można. Wyżej wspomniałem o art. 91. § 2, który mówi o tym, że Policja lub inny organ, któremu inne ustawy powierzają zadania w zakresie ochrony porządku lub bezpieczeństwa publicznego, w razie schwytania na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem sprawcy wykroczenia może go zatrzymać i doprowadzić do sądu.

 

Kto jeszcze może nas zatrzymać?

 

Cały czas wspominam o Policji w kontekście zatrzymania, ale czy inna formacja mundurowa może nas zatrzymać? Oczywiście, że tak i jest ich kilka w tym:
– Straż Graniczna
– Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
– Krajowa Administracja Skarbowa
– Centralne Biuro Antykorupcyjne
– Żandarmeria Wojskowa
– oraz innym organom przewidzianym w przepisach szczególnych.

Naturalnie każda z tych instytucji dokonuje zatrzymania w zakresie ich właściwości.

organy uprawnione

Prawa osoby zatrzymanej

 

To jest całe sedno tego artykułu, czyli jakie prawa posiada osoba zatrzymana. Praw tych jest wiele i osoba zatrzymana może z nich skorzystać. Warto, abyś z całego artykułu zapamiętał właśnie tych kilka punktów.

Osoba zatrzymana posiada:
– Prawo do niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym oraz do bezpośredniej z nim rozmowy (pamiętaj że to Ty jako osoba zatrzymana musisz wskazać adwokata i kontakt z nim – sprostowanie dodane dzięki Łukaszowi K.);
– Prawo do informacji o przyczynie zatrzymania;
– Prawo do bycia wysłuchanym;
– Prawo do otrzymania odpisu protokołu zatrzymania;
– Prawo do złożenia lub odmowy złożenia oświadczenia w swojej sprawie;
– Prawo do zawiadomienia osoby najbliższej lub innej wskazanej osoby (musi to być jedna osoba, wskazana przez zatrzymanego – sprostowanie dodane dzięki Łukaszowi K.);
– Prawo do zawiadomienia pracodawcy, szkoły, uczelni;
– Prawo do wniesienia do sądu zażalenia na zatrzymanie;
– Prawo dostępu do pomocy medycznej;
– Prawo do traktowanie jej w sposób humanitarny;
– Prawo do otrzymania odszkodowania w przypadku bezprawnego zatrzymania.

prawa zatrzymanego

Prawa obcokrajowca

 

Obcokrajowcy posiadają dodatkowe prawa, które jednocześnie nie powodują dyskryminacji obywateli Polski, a raczej są związane z dostosowanie do sprawiedliwego traktowania obcokrajowca na terytorium Polski.

Jeśli obcokrajowiec nie zna wystarczająco języka polskiego, to ma prawo skorzystać z pomocy tłumacza. Dodatkowo obcokrajowiec posiada prawo do kontaktu z urzędem konsularnym lub z przedstawicielstwem dyplomatycznym danego kraju. Zatrzymany musi pamiętać też, że urząd konsularny lub przedstawicielstwo dyplomatyczne zostaną poinformowane o zatrzymaniu również bez jego prośby i zgody.

 

Obowiązki osoby zatrzymanej

 

Wydawać by się mogło że osoba zatrzymana nie ma żadnych obowiązków ponieważ i tak jej wolność została już ograniczona. Kodeks postępowania karnego mówi jednak o pewnych obowiązkach wynikających z ustawy i są to:
– Obowiązkowe poddanie się oględzinom zewnętrznym ciała oraz innym badaniom niepołączonym z naruszeniem integralności ciała;
– Obowiązek oddania odcisków palców i itp.;
– Obowiązek poddania się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym;
– Obowiązek oddania funkcjonariuszowi Policji wymazu ze śluzówki policzków.

 

Na jak długo policja może zatrzymać?

 

Magiczne liczby w przypadku zatrzymania osoby to 48 i 24. Policja może zatrzymać cię na 48 godzin, chyba że przyczyny zatrzymania przestały istnieć. Natomiast w ciągu wspomnianych 48 godzin możesz zostać przekazany do dyspozycji sądu, co wydłuża twoje zatrzymanie o kolejne 24 godziny. W tym czasie sąd musi doręczyć ci postanowienie o zastosowaniu wobec twojej osoby tymczasowego aresztowania. Jeśli sąd tego nie zrobi musisz zostać zwolniony.

 

Prawo do opieki medycznej

 

Każda zatrzymana osoba ma prawo do bezpłatnej opieki medycznej, jeśli zgłosi taką potrzebę funkcjonariuszowi lub jeśli sam funkcjonariusz zauważy potrzebę np. opatrzenia zatrzymanego.

 

Różnica pomiędzy ujęciem a zatrzymaniem

 

Wiele osób nie pracujących na co dzień w służbach mundurowych myli pojęcie ujęcia i zatrzymania. Podstawowa różnica jest taka, że ująć osoby może każdy a do zatrzymania są uprawnione tylko stosowane instytucje.

Kolejną z różnicą jest fakt, iż ująć możemy na postawie art. 243. § 1. k.p.k. na gorącym uczynku przestępstwa lub w pościgu podjętym bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa, jeżeli zachodzi obawa ukrycia się tej osoby lub nie można ustalić jej tożsamości.  Osobę ujętą należy niezwłocznie oddać w ręce Policji.

Zapraszam do komentowania!

 

Bibliografia:
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.

 

Poprzedni artykuł Następny Artykuł

Posty, które mogą Cię zainteresować

1 komentarz

  • Odpowiedz ciekawski 25 stycznia 2018 at 20:27

    – Obowiązek poddania się badaniom psychologicznym i psychiatrycznym;

    Na jakiej zasadzie działają takie badania? Jak one wyglądają i jak się one mają do:
    “– Prawo do złożenia lub odmowy złożenia oświadczenia w swojej sprawie;” ?

  • Zostaw komentarz